2026 թ. հուլիսի 25-ին Երեւանում կ'բացուի Չինաստանից հիւրընկալուող «Լյանչժոուի դարաշրջան․ ծիսական կարգի աշխարհը» խորագրով ֆիզիկական եւ թվային տարրերի համադրութեամբ գերիմերսիվ ցուցահանդէսը:

 

Ցուցահանդէսը կազմակերպուիր է Չինաստանի Ճեճիան նահանգային թանգարանի, «Գոտի եւ ճանապարհ» մշակութային ասոցիացիայի, Հայաստանի նկարիչների միութեան եւ Հայ-չինական գործընկերութեան կենտրոնի համագործակցութեան արդիւնքում, Չինաստանի Ճեճիան նահանգի մշակոյթի, ռադիոյի, հեռուստատեսութեան եւ զբոսաշրջութեան դեպարտամենտի աջակցութեամբ: Լյանչժոուի հնավայրն ունի 5300–4300 տարվա պատմութիւն։ Այն 2019 թ․ ընդգրկուեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկում եւ Չինաստանի քաղաքակրթութեան ակունքների ուսումնասիրութեան նախագծի առանցքային փաստագրական վկայութիւններից է։

 

2025 թ․ հուլիսին «Համաշխարհային քաղաքակրթութիւնների երկխոսութիւն» նախարարական համաժողովին ուղղուած իր շնորհավորական ուղերձում նախագահ Սին շեշտեց․ «Աշխարհը կանգնած է փոխկապակցուած ցնցումների եւ փոփոխութիւնների առաջ, ինչի հետեւանքով մարդկութիւնը հայտնուած է պատմական նոր խաչմերուկում։ Այս պայմաններում կենսական անհրաժեշտութիւն է քաղաքակրթութիւնների միջեւ երկխոսութեամբ հաղթահարել բաժանարար գծերը եւ փոխադարձ ուսուցմամբ նպաստել առկայ հակամարտութիւնների կարգաւորմանը»։ Այս համատեքստում է ստեղծուած «Լյանչժոուի դարաշրջան․ ծիսական կարգի աշխարհը» ցուցահանդէսը:

 

Ցուցադրութեան հիմնական նպատակն է պատասխանել մի առանցքային հարցի․ ինչպե՞ս ապահովել, որ տարբեր մշակութային միջավայրերից եկող այցելուները ոչ միայն ծանոթանան Լյանչժոուի քաղաքակրթութեան մեծութեան, այլեւ իրապէս զգան դրա խորքային ժառանգութիւնը եւ կարողանան սեփական, անկախ ու հիմնաւոր գնահատականը տալ դրան։ Լյանչժոուի ծաղկման շրջանը համընկնում է Հին Եգիպտոսի թագաւորութեան, Միջագետքի շումերական եւ Ինդոսի հովտի քաղաքակրթութիւնների հետ։ Լյանչժոուն մարդկային քաղաքակրթութեան արշալույսի կարեւոր էջերից է։ 5300 տարի առաջ, երբ Նեղոսի, Ինդոսի եւ Տիգրիս-Եփրատ գետերի ավազաններում նոր էին ձեւաւորուում հին քաղաքակրթութիւնները, Արևելքում՝ Թայհու լճի ավազանում, ծաղկում էր մի հզոր քաղաքակրթութիւն, որը հիմնուած էր արքայական իշխանութեան, ծիսական համակարգերի, ջրաշինական կառոյցների եւ բրնձի մշակութեան վրայ։

 

«Լյանչժոուի դարաշրջան․ ծիսական համակարգի վերելքը» թվային-ֆիզիկական ինտեգրուած գերիմերսիվ ցուցահանդէս է, որտեղ իրական հնագիտական գտածոները եւ նորագոյն թվային տեխնոլոգիաները միաւորւում են՝ բացայայտելու Լյանչժոուի քաղաքակրթութեան ամբողջական պատկերը։ Այն ձեզ տանում է ժամանակի միջով մի ճանապարհորդութեան՝ սկսելով 1936 թվականի հնագիտական պեղումների վայրից եւ հասցնելով մինչեւ հին Լյանչժոու քաղաքի սիրտը։ Սա պարզապես ցուցադրութիւն չէ։ Սա անմիջական եւ խորասուզող հանդիպում է 5300-ամեայ փառահեղ քաղաքակրթութեան հետ՝ դեմ առ դեմ երկխոսութեան ձեւաչափով։ Թվային եւ ֆիզիկական միջավայրերի միախառնում, վիրտուալի եւ իրականի հանդիպում: Ինտերակտիվ միջավայր՝ ակտիվ բացայայտումներ եւ թռիչք հնամենի քաղաքի վրայով լուսե թռչունի օգնութեամբ, մէկ հպումով լուսաւորեք պատնեշներն ու ջրանցքները եւ տեսեք, թէ ինչպես է գործել ջրային համակարգը։ Ձեռքի թեթեւ շարժումը արթնացնում է հասպիսե կոնգերի նախշերը՝ լույսի ու ստվերի խաղով ուղեկցելով ձեզ։ Ամեն մի փոխազդեցութիւն կենդանացնում է տեսարանը՝ ձեզ պասիվ դիտորդից վերածելով ակտիվ մասնակցի, ով անձամբ է բացայայտում, թէ ինչպես է Լյանչժոուն հզորացել ջրի կառավարման շնորհիւ։

 

Հնագույն քաղաքի 3D վերակազմութիւնը կատարելապէս համադրված է ֆիզիկական ցուցադրութեան հետ։ 1:1 մասշտաբի իրական վերականգնումները լրացնում են ջրային համակարգի շարժուն պատկերները։ Այցելուների շարժմանը զուգընթաց՝ վիրտուալ ջրի մակարդակը բարձրանում ու իջնում է։ Իրական եւ թվային շերտերի այս համադրումը ստեղծում է կենդանի ներկայութեան էֆեկտ՝ տեղափոխելով այցելուին հենց Լյանչժոուի սիրտը։ Ֆիզիկական ցուցադրութեան հիմքում նեֆրիտե իրերն են՝ համալրված ինտերակտիվ մոդելներով, պատկերազարդ վահանակներով եւ թեմատիկ մոդուլներով։ Հիմնական արժէքը մշակութային մասունքների անմիջական առկայութիւնն է ցուցասրահներում եւ ակադեմիական վստահութեան ապահովումը, ինչը թույլ է տալիս թվային ընկղմող միջավայր մուտք գործելուց առաջ հիմնական պատկերացում ձեւաւորել Լյանչժոուի քաղաքակրթութեան վերաբերեալ։ Մոդուլային նախագծումը հնարաւորութիւն է տալիս ցուցադրութիւնը ճկուն կերպով կիրառել տարբեր երկրներում ու միջավայրերում՝ այն ինտեգրելով Համաշխարհային ժառանգութեան առաջմղման ծրագրերին, Լյանչժու ֆորումին եւ այլ միջազգային մշակութային փոխանակման հարթակներին։

 

Թվային եւ ֆիզիկական տարրերի համադրութեան միջոցով աշխարհին են ներկայացւում ավանդական չինական մշակույթի հիմնական հասկացութիւնները՝ ծիսական կառավարում, հասարակական կարգ, կենտրոնաձիգ իշխանութիւն ու համայնքային ինքնութիւն։ Այն հնարաւորութիւն է տալիս չինական քաղաքակրթութեան արժէքները մատչելի եղանակով ներկայացնել միջմշակութային համատեքստում։ Այս նախագիծը չինական բարձրարժեք ավանդական մշակույթի համաշխարհային տարածման գերազանց օրինակ է։ Ցուցադրութիւնը հասանելի է մի քանի լեզուներով՝ չինարեն, անգլերեն, ռուսերեն եւ հայերեն։ Ճշգրիտ թարգմանուած տեքստերը եւ ինտերակտիվ նյութերը մատուցւում են միասնական սցենարով՝ հասկանալի տարբեր մշակոյթների լսարաններին։

 

Օգտագործելով մշակութային տարածման նորագոյն տեխնոլոգիական հնարաւորութիւնները՝ այս ցուցահանդէսն աշխարհին բացայայտում է չինական քաղաքակ civilisation ականջների անանց հմայքը։ «Լյանչժոուի դարաշրջան․ ծիսական կարգի աշխարհը» ցուցահանդէսը «Գլոբալ քաղաքակրթական նախաձեռնութեան» շրջանակում իրականացուող կարեւոր իրադարձութիւն է, որի միջոցով չինական քաղաքակրթութեան ակունքները ներկայացւում են միջազգային հանրութեան: Ամենաբարձր քաղաքական մակարդակով, առաջատար տեխնոլոգիական լուծումներով ու ամուր գիտական հենքով ստեղծուած այս ցուցահանդէսը միաժամանակ փոխանցում է Չինաստանի արդիականացման հիմքում ընկած մշակութային արժէքները։ «Լյանչժոուի հնագիտական ավերակները սրբազան վայր են, որոնք վկայում են չինական քաղաքակրթութեան 5000-ամեայ պատմութեան մասին․ դա անփոխարինելի գանձ է, որը մենք պարտաւոր ենք լիովին պահպանել»։